به کلیه مراحل و فرایندی که به منظور آزادسازی کالاها از گمرک انجام می پذیرد, ترخیص کالا گفته می شود.

بر این اساس صاحب کالا یا نماینده قانونی او پس از تهیه و آماده سازی اسنادی که ارائه آن به گمرک الزامیست, مشخصات کالاهایی که به منظور واردات یا صادرات به انبار تحت نظارت گمرک ارسال نموده است را به گمرک مربوطه اظهار می نماید. این اظهار عموما بصورت الکترونیکی و یا فیزیکی انجام می گردد.

حال صاحب کالا یا نماینده قانونی وی موظف است، در اظهار خود هزینه‌هایی نظیر “سود بازرگانی و حقوق گمرکی و مالیات بر ارزش افزوده و سایر هزینه های متعلقه” را محاسبه نماید.

محاسبات اظهارنامه برای ترخیص کالا از گمرک می بایست:

با در نظر گرفتن ارزش خرید کالا و ماخذ تعرفه گمرگی و سایر قوانین و مقررات و تسهیلات ارائه شده توسط دولت به واردکنندگان و صادر کنندگان کالا و غیره صورت پذیرد. هرگونه اشتباه و خطا در این قسمت می تواند جریمه ها و هزینه های اضافی را برای صاحب کالا ها در پی داشته باشد.

در اکثر کشورها کارگزاران گمرک و حق العمل کاران، به عنوان متخصصین این صنعت به امر ترخیص کردن کالا می پردازند.

به طوری که وارد کنندگان, صادر کنندگان و تولیدکنندگان و تجار مستقل بطور عمده کارفرمایان کارگزاران گمرکی به شمار می روند و کشور ایران هم از این قاعده مستثنی نمی باشد.