Những triệu chứng trào ngược dạ dày thường gặp và cách xử trí

Triệu chứng trào ngược dạ dày thường xuất hiện từ mức độ nhẹ đến nặng và dễ bị nhầm lẫn với nhiều bệnh lý khác ở đường tiêu hóa hoặc hô hấp. Do đó, việc nhận biết sớm các dấu hiệu đặc trưng, xử trí đúng cách và thăm khám kịp thời sẽ giúp kiểm soát bệnh hiệu quả, đồng thời giảm nguy cơ xảy ra các biến chứng tại thực quản.

Triệu chứng trào ngược dạ dày thường gặp

Khi tìm hiểu trào ngược dạ dày triệu chứng như thế nào, bạn có thể thấy các biểu hiện rất đa dạng, phụ thuộc vào mức độ trào ngược, thời gian mắc bệnh và mức độ tổn thương niêm mạc thực quản. Một số người chỉ xuất hiện triệu chứng sau bữa ăn, trong khi nhiều trường hợp gặp khó chịu cả ban ngày lẫn ban đêm. Cụ thể: 

Triệu chứng tại đường tiêu hóa

Đây là nhóm dấu hiệu của trào ngược dạ dày thường gặp nhất. Người bệnh có thể xuất hiện một hoặc nhiều biểu hiện sau:

• Ợ nóng: Người bệnh cảm thấy nóng rát vùng sau xương ức, cảm giác nóng có thể lan từ thượng vị lên cổ họng. Triệu chứng thường xuất hiện sau bữa ăn, khi cúi người hoặc nằm xuống.

• Ợ chua: Dịch vị trào ngược lên thực quản và khoang miệng tạo cảm giác chua hoặc đắng trong miệng. Một số trường hợp còn cảm nhận thức ăn vừa ăn bị trào ngược trở lại.

• Ợ hơi: Người bệnh thường ợ hơi nhiều sau khi ăn hoặc khi bụng đầy hơi. Mặc dù đây là triệu chứng khá phổ biến ở nhiều bệnh lý tiêu hóa, nhưng nếu đi kèm ợ nóng và ợ chua kéo dài thì cần nghĩ đến bệnh trào ngược.

• Đau hoặc nóng rát vùng thượng vị: Cảm giác đau âm ỉ hoặc nóng rát ở vùng trên rốn dễ khiến người bệnh nhầm lẫn với viêm loét dạ dày.

• Khó nuốt hoặc nuốt vướng: Khi niêm mạc thực quản bị viêm kéo dài, người bệnh có thể cảm thấy thức ăn đi qua thực quản khó khăn hơn, đặc biệt với thức ăn đặc.

• Buồn nôn hoặc nôn: Dịch vị và thức ăn trào ngược lên thực quản có thể gây buồn nôn, nhất là sau bữa ăn hoặc khi thay đổi tư thế.

• Ăn kém ngon miệng: Tình trạng đắng miệng, đầy bụng và khó chịu kéo dài khiến người bệnh giảm cảm giác ngon miệng, từ đó ảnh hưởng đến dinh dưỡng và cân nặng.

Ợ nóng là triệu chứng đặc trưng của tình trạng trào ngược dạ dày

Triệu chứng ngoài thực quản

Ngoài các biểu hiện tại đường tiêu hóa, axit dạ dày trào ngược lên vùng hầu họng hoặc vi thể hít vào đường hô hấp cũng có thể gây ra nhiều triệu chứng khác. Các dấu hiệu bệnh trào ngược dạ dày ngoài thực quản thường gặp gồm:

• Ho kéo dài: Ho dai dẳng, đặc biệt về đêm hoặc sau bữa ăn mà không tìm thấy nguyên nhân hô hấp rõ ràng.

• Khàn tiếng: Axit kích thích dây thanh quản khiến giọng nói trở nên khàn hoặc mất tiếng, nhất là vào buổi sáng.

• Viêm họng tái diễn: Người bệnh thường xuyên đau họng, cảm giác rát họng hoặc phải hắng giọng nhiều lần trong ngày.

• Tăng tiết nước bọt: Đây là phản xạ tự nhiên của cơ thể nhằm trung hòa lượng axit trào ngược lên thực quản.

• Hôi miệng: Axit và thức ăn trào ngược kéo dài có thể gây mùi hôi khó chịu trong khoang miệng.

• Mòn men răng: Tiếp xúc thường xuyên với axit làm men răng bị bào mòn, tăng nguy cơ ê buốt và sâu răng.

• Làm nặng thêm bệnh hen: Ở một số người, trào ngược có thể kích thích co thắt đường thở, khiến triệu chứng hen kiểm soát khó hơn.

Cách xử trí khi xuất hiện triệu chứng trào ngược dạ dày

Khi xuất hiện biểu hiện của trào ngược dạ dày, người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc kéo dài mà cần kết hợp điều chỉnh lối sống và thăm khám khi cần thiết. Cụ thể: 

Điều chỉnh chế độ ăn uống

Chế độ dinh dưỡng có ảnh hưởng trực tiếp đến tần suất xuất hiện triệu chứng. Người bệnh nên:

• Chia nhỏ bữa ăn thay vì ăn quá no.

• Ăn đúng giờ và tránh bỏ bữa.

• Không ăn trong vòng 2 đến 3 giờ trước khi đi ngủ.

• Hạn chế thực phẩm nhiều chất béo nếu làm triệu chứng nặng hơn.

• Giảm đồ uống có cồn, nước có gas và cà phê nếu nhận thấy chúng kích thích triệu chứng.

• Ăn chậm, nhai kỹ để giảm áp lực cho dạ dày.

Chế độ ăn uống lành mạnh sẽ giúp giảm đáng kể các triệu chứng khó chịu của bệnh trào ngược dạ dày

Thay đổi lối sống

Bên cạnh chế độ ăn, việc thay đổi thói quen sinh hoạt đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát bệnh. Một số biện pháp được khuyến khích gồm:

• Duy trì cân nặng hợp lý nếu thừa cân hoặc béo phì.

• Bỏ hút thuốc lá.

• Hạn chế sử dụng rượu bia.

• Không nằm hoặc cúi gập người ngay sau bữa ăn.

• Kê cao đầu giường khoảng 15 - 20 cm nếu thường xuyên xuất hiện triệu chứng vào ban đêm.

• Duy trì vận động thể lực phù hợp.

• Kiểm soát căng thẳng và ngủ đủ giấc.

Thăm khám chuyên khoa

Nếu triệu chứng xuất hiện thường xuyên hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa thăm khám. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định:

• Nội soi thực quản, dạ dày.

• Đo pH thực quản 24 giờ để đánh giá mức độ trào ngược.

• Đo áp lực nhu động thực quản khi cần đánh giá chức năng cơ thắt thực quản dưới.

• Điều trị bằng thuốc theo hướng dẫn, phổ biến là thuốc ức chế bơm proton, thuốc kháng thụ thể H2 hoặc thuốc kháng axit nếu có chỉ định.

Người bệnh không nên tự ý mua thuốc điều trị trong thời gian dài vì có thể che lấp triệu chứng hoặc làm chậm quá trình chẩn đoán.

Người bệnh cần thăm khám chuyên khoa ngay khi các triệu chứng ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày

Làm thế nào để hạn chế triệu chứng tái phát?

Mặc dù bệnh có xu hướng tái phát nếu các yếu tố nguy cơ vẫn tồn tại, việc duy trì lối sống khoa học sẽ giúp giảm đáng kể tần suất xuất hiện triệu chứng. Để hạn chế tái phát, người bệnh nên:

• Duy trì chế độ ăn cân đối và đúng giờ.

• Giữ cân nặng trong giới hạn phù hợp.

• Hạn chế các thực phẩm hoặc đồ uống từng làm xuất hiện triệu chứng.

• Không hút thuốc và hạn chế rượu bia.

• Duy trì vận động thường xuyên.

• Kiểm soát tốt các bệnh lý tiêu hóa nếu đang mắc.

• Tuân thủ điều trị và tái khám theo lịch hẹn của bác sĩ.

• Thăm khám sớm khi triệu chứng thay đổi hoặc xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như nuốt nghẹn, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc nôn ra máu.

Duy trì mức cân nặng hợp lý sẽ giúp hạn chế đáng kể tình trạng mắc trào ngược dạ dày

Kết luận

Triệu chứng trào ngược dạ dày có thể biểu hiện ở cả đường tiêu hóa và ngoài thực quản với mức độ khác nhau ở mỗi người. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu, điều chỉnh chế độ ăn uống, thay đổi lối sống và điều trị đúng theo hướng dẫn của bác sĩ là chìa khóa giúp kiểm soát bệnh hiệu quả và hạn chế tái phát.

Nếu thường xuyên xuất hiện ợ nóng, ợ chua, đau rát sau xương ức, ho kéo dài hoặc các triệu chứng nghi ngờ khác, bạn nên đến Bệnh viện Đại học Phenikaa để được bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa thăm khám và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp. Liên hệ hotline để được hỗ trợ đặt lịch thăm khám sớm nhất.